Latest Blog

جایزه مترجم خلاق

پیشگفتار

پلفترم همبودگاه در راستای فعالیت های خود در جهت توسعه دانش اقدام به برگزاری جایزه مترجم خلاق کرده است. خواست ما از برگزاری چنین رقابتی سوق دادن توجهات به نقش ارزشمند و بی‌بدیل مترجم در ساخت جامعه توسعه یافته است. کار ترجمه کتاب با دشواری‌ها و مشقات بسیاری همراه است. از طرفی اغلب جایگاه مترجمان بدرستی شناخته نمی‌شود و عایدی بسیار ناچیزی در مقابل صرف وقت طاقت فرسا برای ترجمه کتاب نصیبشان می شود. قدردانی از لطف مترجم به جامعه کمترین اتفاقی است که امیدواریم از طریق همبودگاه بیوفتد.

مترجم خلاق چه کسی است؟

در این رقابت از شما می خواهیم شعار همایش جهانی کارآفرینی موسوم به ESHIP که هرساله در کشورهای مختلف و در زمینه اکوسیستم کارآفرینی برگزار می شود را به خلاقانه‌ترین شکل به فارسی برگردانید. تصویر زیر ویکتور هوآنگ یکی از نویسندگان کتاب جنگل بارانی: چگونه سیلیکون‌ولی دیگری بسازیم! در آخرین همایش ESHIP است که به شعار این همایش اشاره کرده است.

معیارهای انتخاب مترجم خلاق

ترجمه ارائه شده باید:

  • بیشترین مفهوم را در کوتاه‌ترین عبارت منتقل کند.
  • خلاقانه باشد.
  • مورد پسند مخاطبان قرار گیرد (از دوستان خود بخواهید ترجمه شما را لایک کنند).
  • انتخاب بین ترجمه های مشابه بر اساس تعداد بازخوردها و لایک ها انجام می گردد.

جایزه مترجم خلاق

جایزه مترجم خلاق هدیه‌ای است گرانبها به نام کتاب. به کسی که بهترین ترجمه را از عبارت نشان داده شده در تصویر ارائه کند کتاب‌های چاپ شده در پلتفرم همبودگاه در سال ۹۷ و سال ۹۸ هدیه داده خواهد شد. حداقل تعداد کتاب ها ۲۰ عنوان و ارزش ریالی جایزه حداقل ۱۰٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال است. همچنین نام مترجم خلاق در همه‌ی کمپین‌های آتی به عنوان حامی ذکر خواهد شد.

نحوه شرکت در مسابقه

شما می توانید در بخش نظرات این مطلب ترجمه خود از عبارت:

Entrepreneurship is a community sport

را بنویسید. ترجمه شما در معرض دید عموم قرار خواهد گرفت و مخاطبان می توانند ترجمه شما را بپسندند و یا در مورد آن به شما بازخورد بدهند.


برنده جایزه مترجم خلاق

برای تعیین بهترین و خلاق ترین ترجمه از دوستان خود در کانون ویرایش و ترجمه ادیترنس خواهش کردیم ترجمه های ارسالی از طرف شما عزیزان را بررسی کنند و بر اساس معیارهای تعیین شده نظر کارشناسی خود را در این خصوص اعلام دارند. در ادامه نظر جناب آقای حمیدرضا هدایتی از خبرگان حوزه ترجمه را می خوانید.

دوستان عزیز، مترجمان خلاق

هدف از برگزاری این مسابقه این بود که ببینیم برای ترجمة یک جملة به ظاهر ساده چقدر تنوع فکری و برداشت‌های مختلف وجود دارد. در فلسفة ترجمه آورده شده که کلام ما در زبان مادری هم حتی ترجمه است، ترجمه و تفسیری از تصویر ذهنی‌مان. در واقع کلام، چه گفتاری چه نوشتاری، ترجمه‌ای از تصویری است که در ذهن داریم. زمانی که کلمه یا جمله‌ای از زبانی به زبان دیگر ترجمه می‌شود در حقیقت چهار مرحله ترجمه را پشت سر می‌گذارد. اول از تصویر ذهنی گویندة زبان مبدأ به کلامش، دوم از کلامش به تصویرِ ذهنی مترجم، سوم از تصویرِ ذهنی تغییریافتة مترجم به کلامش، و در نهایت از کلام مترجم به تصویر ذهنی مخاطب زبان مقصد. در تمامی دوره‌های آموزش مترجمین، تاکید ما در کانون ویرایش و ترجمه بر همین است که باید تا جای ممکن تصویر ذهنی مخاطب زبان مقصد را به تصویر ذهنی گویندة زبان مبدأ نزدیک کنیم. همین پیچیدگی باعث حساسیت کار ترجمه شده و می‌طلبد که با نگاهی موشکافانه به آن نگاه کنیم.

زمانی که جملة انگلیسی را می‌خوانیم کلمة Sport توجه ما را به خود جلب می‌کند و این دقیقاً همان کاری است که نویسنده قصدش را داشته. البته با کمی دقیق‌تر شدن متوجه می‌شویم که مقصود از Community sport در این جمله اشارة مستقیم به «ورزش همگانی» ندارد، اما چطور می‌توانیم ترجمه‌ای خلاقانه از این جمله ارائه کنیم؟ چطور اطمینان حاصل کنیم که این جمله به هیچ‌گونه ورزشی مرتبط نیست، در عین اینکه از کلمة Sport در آن استفاده شده؟ باید به دنبال سرنخ‌ها باشیم.

اگر توضیحات مسابقه را خوب مطالعه کرده باشید، متوجه می‌شوید که ویکتور هوآنگ یکی از نویسندگان کتاب «جنگل‌های بارانی» است. اولین سرنخ! باید خلاصة کتاب را مطالعه کنیم تا ارتباط بین یک «جنگل باراني» را با «کارآفرینی» متوجه شویم. در این کتاب ایدة مطرح شده این است که شرکت‌های نوپا به‌تنهایی نمی‌توانند موفق شوند و باید در محیطی شبیه به اکوسیستم «جنگل‌های بارانی» باشند تا رشد کنند و به بار بنشینند. پس، اولین سرنخ ما را به «کار گروهی» و «مشارکت همگانی» می‌رساند.

در متن توضیحی مسابقه آمده «جایزه مترجم خلاق». پس احتمالاً به سرنخ دوم نزدیک شده‌ایم. در توضیحات مسابقه ویژگی‌های مترجم خلاق آورده شده و با خواندن این بخش می‌توانیم حدس بزنیم که باید کمی از متن اصلی فاصله بگیریم. حالا باید فکر کنیم که چطور می‌توانیم این مفهوم را در زبان فارسی بازآفرینی کنیم. تا اینجا متوجه شدیم که «ورزش همگانی» انتخاب خوبی نیست، اما چه معادل‌های خوبی برای نشان دادن کارهایی که مشارکت افراد در آن مهم است داریم؟ شاید «هماورد» و «پویش» انتخاب‌های خلاقانه‌ای باشد.

و اما سرنخ سوم، لطفاً به عکس آقای هوآنگ در کنار جمله‌ای نگاه کنید. به نظر شما این جمله در کجا نوشته شده است؟ چه کسانی مخاطب این جملة بزرگ روی دیوار بوده‌اند؟ چهرة آقای هوآنگ چه چیزی را نشان می‌دهد؟ احتمالاً حدس‌های شما هم شبیه به من است. از زبان بدن و چهرة آقای هوآنگ نوآوری و سرزندگی هویدا است. پس باید این حس در جملة فارسی هم باشد. این جمله احتمالاً در کنفرانس یا نشستی برای مخاطبان کارآفرین و به قصدِ اثرگذاری روی آنها نوشته شده است. پس باید سعی کنیم جملة فارسی هم برای چنین منظوری مناسب باشد. یعنی تا حد کافی اثرگذار، چشم‌گیر و جالب‌توجه باشد و در عین حال چندان از سرنخ‌های اول و دوم دور نشود.

با توجه به توضیحاتی که آورده شد، انتخاب ما برای خلاقانه‌ترین ترجمه، برگردانی است که جناب آقای سعید سلمانی پیشنهاد داده‌اند:

«کارآفرینی، پویشی اجتماعی است.»

دلیل این انتخاب واضح می‌نماید، ایشان توانسته‌اند بهتر از دیگر دوستان سرنخ‌ها را دنبال کنند و در نهایت به جمله‌ای برسند که تصویری بسیار مشابه با مقصود گویندة اصلی در ذهن مخاطب ایجاد می‌کند؛ ترجمه گیرا است، مقصود گوینده در آن وجود دارد، خلاقانه است، کوتاه و اثرگذار است. البته در مورد کیفیت ترجمه و معیارهای انتخاب جای بحث و مناقشه بسیار است چرا که اساساً در زیرشاخه‌های هنر، که ترجمه و زبان هم یکی از آن‌هاست، برخلاف علوم فنی و مهندسی ارزیابی کیفی بسیار سلیقه‌ای است تا ابژکتیو و پیروِ فرمول و قاعده.

نکتة پایانی، چیزی که باعث «خلاقیت در ترجمه» می‌شود فاصله گرفتن از متنِ صرف (Text) و توجه به عوامل بافتاری (Context) است. مثالی که معنای «بافتار» را به‌خوبی نشان می‌دهد کلمة «شیر» در فارسی است. تا «بافتاری» وجود نداشته باشد نمی‌توانیم متوجه شویم که مقصود سلطان جنگل است، یا مایة اساسی لبنیات، یا قسمتی از سماور. اما زمانی که «بافتار» کافی موجود نیست، باید به دنبال سرنخ‌ها بود تا بتوان تا حد ممکن به تصویر ذهنی گوینده نزدیک شد.

 

حمیدرضا هدایتی

کانون ویرایش و ترجمه ادیترنس

 

نظر دهید

لیست نظرات